Miłośnicy historii znajdą tu również kilka atrakcji dla siebie – zamki i liczne zabytki architektury drewnianej, takie jak ruiny zamku Czorsztyn, drewniany kościół św. Michała Archanioła w Dębnie (XV w.) wpisany na listę światowego dziedzictwa Unesco, zamek w Niedzicy, cerkiew w Jaworkach, drewniany kościół i dwór w Łopusznej, osada turystyczna Czorsztyn, w której zgromadzone zostały domy i budynki gospodarcze charakterystyczne dla architektury regionu.

Zabytki CzorsztynZamek Dunajec w Niedzicy

Zamek w Niedzicy to jedna z największych atrakcji turystycznych Małopolski. Został zbudowany w pierwszej połowie XIV wieku na wapiennym wzniesieniu (556 m n.p.m.). Zamek jest doskonałym przykładem warowni górskiej, miał on za zadanie strzec północnych granic Węgier. Gdy przestał pełnić swoje funkcje obronne stał się rezydencją wiejską.
Z Zamkiem wiąże się wiele legend, m.in. o Janosiku, który siedział w zamkowym więzieniu i uciekł wyrywając ze ścian łańcuchy i wyłamując drzwi, a także o księciu Bogusławie, który w gniewie wepchnął żonę Brunhildę do studni i za karę wyłysiał (a trzeba wiedzieć, że szczycił się gęstą grzywą).
Ale bez wątpienia najciekawsza legenda opowiada o Sebastianie Berzeviczym, potomku właścicieli zamku. Na początku XVIII wieku Sebastian wyruszył w świat i dotarł aż do Peru, gdzie poślubił inkaską księżniczkę.  Ich córka – Umia, wraz z synkiem skryła się na zamku w Niedzicy wkrótce potem gdy upadło powstanie przeciwko Hiszpanom (mąż Umii był jednym z przywódców rebelii). Legenda głosi, że Umia przywiozła część inkaskiego skarbu, który do dziś nie został odnaleziony mimo licznych poszukiwań.  Podobno Andrzej Benesz, prawnik i archeolog tuż po II wojnie światowej znalazł pod schodami zamku naręcze rzemieni, które mogło być inkaskim pismem węzełkowym z zaszyfrowaną informacją o miejscu ukrycia skarbu. Jednak historia ta przynosi więcej pytań niż odpowiedzi. Między innymi o to, czy na poszukwiaczach skarbu ciąży klątwa (Andrzej Benesz wkrótce po tym zdarzeniu zginął w wypadku samochodowym).

Strona Zamku Dunajec (godziny otwarcia, cennik biletów, historia zamku): tutaj

Zabytki CzorsztynRuiny zamku Czorsztyn

Na przeciwległym brzegu jeziora Czorsztyńskiego wznosi się Góra Zamkowa z ruinami Zamku Wronin. Historia zamku sięga XIII wieku, został on wzniesiony prawdopodobnie z inicjatywy starosądeckich klarysek. Zamek bronił granicy polsko-węgierskiej, która przebiegała wzdłuż Dunajca.  W 1790 roku zamek strawił pożar spowodowany uderzeniem pioruna. Kolejne lata to czasu upadku, gdyż sytuacja podzielonej rozbiorami Polski nie sprzyjała odbudowie zamku.  W 1921 z inicjatywy ówczesnego właściciela zamku Stanisława Konstantego Drohojowskiego został utworzony Rezerwat Zamek Czorsztyn, który chronił wartości przyrodnicze Góry Zamkowej oraz ruiny.  Najcenniejszym zabytkiem zamku jest średniowieczny miecz obusieczny wydobyty z ruin właśnie przez Stanisława Drohojowskiego około 1910 roku. Miecz przeczhowywany jest w Muzeum Tatrzańskim w Zakopanem.

Strona warowni Czorsztyn: tutaj

Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie i inne zabytki architektury drewnianej

Kościół w Dębnie pochodzi z II połowy XV wieku. Jest jednym z najlepiej zachowanych gotyckich kościołów drewnianych.  Posiada unikatową polichromię pochodząca z około 1500 roku, najstarszą w Europie w całości wykonaną w drewnie.  W kościele znajdują się cenne zabytki i rzeźby, m.in. ołtarz główny (tryptyk z początku XVI wieku), dwa barokowe ołtarze boczne, krucyfiks z około 1380 roku znajdujący się na belce tęczowej, posąg św. Mikołaja z 1420 roku,
W 2003 roku cały obiekt wraz z innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski i Podkarpacia został zapisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, znajduje się też na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego (Trasa III – Region PodhalańskoPieniński). (źródło: wikpedia)

Warto zwiedzić także późnogotycki drewniany kościół (XV wiek) i zbudowany ok 1790 roku dwór Tetmajerów w Łopusznej. Dwór obecnie jest filią Muzeum Tatrzańskiego i znajduje się w nim ekspozycja etnograficzna.  Z Łopusznej pochodził ksiądz Józef Tischner, na miejscowym cmentarzu znajduje się jego grób, a w centrum miejscowości w tzw. „tischnerówce” izba pamięci.

Między Kluszkowcami a Jeziorem Czorsztyńskim znajduje się też Osada Czorsztyn, gdzie zostały zgromadzone i pieczołowicie odtworzone budynki charakterystyczne dla architektury regionu. Budynki pochodzą z końca XIX i początków XX wieku, wśród nich można znaleźć zarówno okazałe drewniane wille, jak i chałupy wiejskie i spichlerze czy budynki gospodarcze.

Zabytki CzorsztynCzerwony Klasztor

Klasztor kartuzów i kamedułów ufundowany został w 1319 przez węgierskiego magnata Kokosza Berzewiczego, jako część kary za zabicie Chyderyka z rodu Gyorgów.  Klasztor znajduje się na Słowacji w miejscowości o tej samej nazwie, która oddzielona jest rzeką Dunajec od Sromowiec Niżnych.  Szczególnie polecamy wycieczkę rowerową ze Szczawnicy – to zaledwie 15 km (jeżeli wyruszymy spod Palenicy) łagodnej trasy biegnącej wzdłuż przełomu Dunajca, najbardziej malowniczego miejsca w Pieninach.

Obecnie w klasztorze znajduje się muzeum.

Zabytki CzorsztynSzczawnica Zdrój

Zaledwie 15 km od Kluszkowiec znajduje się popularne uzdrowisko Szczawnica. Szczawnica, prócz licznych atrakcji turystycznych skierowanych głównie dla aktywnych turystów, oferuje również kilka zabytków. Na szczególną uwagę zasługuje wspaniale odnowiona XIX -wieczna zabudowa placu Dietla, gdzie można poczuć urok i klimat galicyjskiego uzdrowiska a także cerkiew łemkowska w Jaworkach z zabytkowym, barokowym ikonostasem.